Tỉnh Bắc Ninh có vị trí địa lý và khí hậu ôn hòa, tương đối thuận lợi để phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa đa dạng với nhiều loại cây trồng, vật nuôi có giá trị kinh tế cao. Những năm qua, nông nghiệp của tỉnh đã trở thành điểm sáng, nổi bật, đứng trong tốp đầu cả nước. Tuy nhiên, vẫn còn một số điểm nghẽn cần khơi thông để nông nghiệp tiếp tục phát triển, góp phần nâng cao đời sống người dân khu vực nông thôn.
Vùng sản cam tập trung xã Kiên Lao
Tỉnh đã quy hoạch lại các vùng sản xuất, gắn với đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất, thực hiện chuyển đổi được trên 10 nghìn ha lúa hiệu quả thấp sang trồng cây ăn quả và rau màu hiệu quả kinh tế cao. Nhiều vùng sản xuất nông nhiệp hàng hóa tập trung quy mô lớn được hình thành, điển hình như vùng sản xuất cây ăn quả với diện tích gần 54 nghìn ha, đứng thứ 4 toàn quốc, vùng vải thiều diện tích gần 30 nghìn ha, đứng thứ nhất toàn quốc, diện tích bưởi 5,4 nghìn ha, đứng thứ 3, diện tích rau trên 30,8 nghìn ha đứng thứ 5 các tỉnh phía Bắc, đàn lợn gần 1,2 triệu con đứng thứ 8 toàn quốc, đàn gia cầm trên 26 triệu con đứng thứ 6 toàn quốc.
Tỉnh đã xây dựng được một nền nông nghiệp đa dạng, với nhiều sản phẩm chủ lực có uy tín, thương hiệu, chất lượng nổi trội, được thị trường trong nước và thế giới đánh giá cao. Sản phẩm vải thiều Lục Ngạn đã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao, tiêu thụ thuận lợi ở trong nước và xuất khẩu sang 30 nước, vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều thị trường có yêu cầu tiêu chuẩn cao như Hoa Kỳ, Nhật Bản, EU...; có thêm quả nhãn tươi lần đầu tiên xuất khẩu thành công sang thị trường Úc và nhiều nông sản có tiềm năng khác có thể xuất khẩu sang các nước thời gian tới; trên 770 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, đứng thứ nhất các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc.
Ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp được đẩy mạnh. Toàn tỉnh đã xây dựng được trên 1.600 cơ sở sản xuất ứng dụng công nghệ cao, tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chiếm trên 30% toàn ngành, giá trị sản phẩm tăng 17-30% so với canh tác truyền thống, tỷ lệ giá trị sản phẩm nông nghiệp và thủy sản được sản xuất theo các quy trình sản xuất tốt đạt trên 60%, giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích đất canh tác đạt 138 triệu đồng/ha/năm.
Một bộ phận không nhỏ người dân vùng nông thôn Bắc Ninh vươn lên làm giàu bền vững từ sản xuất nông nghiệp; thu nhập, mức sống của người dân vùng nông thôn đã thu hẹp đáng kể so với khu vực thành thị, đạt trên 62 triệu đồng/người/năm, cao hơn bình quân chung cả nước (hiện là 58 triệu đồng/người/năm). Bắc Ninh xuất hiện ngày càng nhiều xã nông thôn mới nâng cao, thôn nông thôn mới kiểu mẫu, thực sự trở thành miền quê đáng sống.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, sản xuất nông nghiệp của tỉnh vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: Cơ cấu sản xuất nông nghiệp và kinh tế nông thôn, miền núi chuyển dịch còn chậm; các chuỗi liên kết giá trị còn thiếu tính bền vững; còn thiếu cơ chế, chính sách hỗ trợ, ưu đãi, khuyến khích đầu tư cho công nghiệp chế biến nông sản, thực phẩm và công nghiệp hỗ trợ cho phát triển nông nghiệp; chưa phát triển ổn định được nhiều vùng nông nghiệp công nghệ cao; công nghệ chế biến và bảo quản sau thu hoạch chưa có chuyển biến rõ nét, doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất, chế biến, giết mổ chưa tương xứng với tiềm năng.
Để tiếp tục phát triển nông nghiệp theo chiều sâu, bền vững, Sở Nông nghiệp và Môi trường tập trung tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh phát triển nông nghiệp gắn với chế biến, tiêu thụ nông sản, với các giải pháp như:
Tiếp tục tham mưu Tỉnh ủy ban hành Chương trình phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2025-2030 để cụ thể hóa các mục tiêu nghị quyết Đại hội. Rà soát, tham mưu xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp giai đoạn tới, trọng tâm là chính sách tổng thể hỗ trợ phát triển nông lâm nghiệp và thủy sản trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030 nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, nút thắt về đất đai, tín dụng, thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn để phát triển toàn diện lĩnh vực nông nghiệp.
Tập trung quy hoạch và định hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo thế mạnh của từng địa phương, vùng sinh thái. Đối với các khu, vùng ven đô thị khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với thị trường tiêu dùng đô thị và xuất khẩu. Đối với khu vực đồng bằng, miền núi phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, chuyên canh, chất lượng, phát triển sản phẩm OCOP, hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, thu hút doanh nghiệp đầu tư xây dựng khu chế biến nông sản, khu giết mổ tập trung.
Vùng vải GlobalGAP tại xã Phúc Hòa
Tập trung phát triển sản xuất đạt tiêu chuẩn chất lượng VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, tuần hoàn gắn với xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc đáp ứng thị trường tiêu thụ trong nước, hướng đến xuất khẩu. Chuyển mạnh tư duy từ sản xuất nông nghiệp theo sản lượng sang kinh tế nông nghiệp; gắn phát triển sản xuất nông nghiệp với xây dựng nông mới, phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, tạo giá trị gia tăng, thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.
Tham mưu đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, quy mô lớn, nhất là hệ thống đê điều, thủy lợi để chủ động ứng phó với những diễn biến bất thường của thời tiết. Đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ vào sản xuất nông nghiệp, nhất là trong các khâu có mức độ cơ giới hóa còn thấp như gieo cấy, bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật, sấy nông sản./.
Ngọc Quang
