Hiện nay, các loại cây rau màu vụ Đông như: khoai tây, khoai lang, ngô, dưa, bầu bí, cà rốt, hành, tỏi, ớt, cà chua, lạc, rau họ hoa thập tự... đang trong giai đoạn cây con, phát triển thân lá, củ, bắp, ra hoa đến thu hoạch, cây sinh trưởng, phát triển tương đối tốt. Thời gian qua điều kiện thời tiết ngày trời nắng hanh, khô, đêm nhiệt độ hạ thấp kèm theo sương, chênh lệch nhiệt độ ngày và đêm cao tạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng sâu, bệnh phát sinh gây hại như: Bệnh héo xanh do vi khuẩn, bệnh sương mai, héo vàng, lở cổ rễ, rỉ sắt do nấm và một số loài chích hút, tập đoàn sâu ăn lá phát sinh gây hại.
Dự báo trong thời gian tới các đối tượng sâu, bệnh tiếp tục phát sinh và gây hại nếu không được phòng trừ kịp thời sẽ ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng nông sản sau thu hoạch. Để hạn chế thấp nhất tỷ lệ thiệt hại do sâu bệnh gây ra trên cây trồng vụ Đông, Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh hướng dẫn một số biện pháp phòng trừ một số đối tượng sâu, bệnh gây hại trên cây rau màu vụ Đông 2025 như sau:
1. Tăng cường công tác kiểm tra đồng ruộng, theo dõi chặt chẽ diễn biến các đối tượng sâu, bệnh gây hại trên cây rau màu, đặc biệt là bệnh lở cổ rễ, héo xanh, héo vàng, sâu khoang và rệp muội gây hại trên cây khoai tây; nhóm chích hút trên họ bầu bí; sâu keo mùa thu, sâu đục bắp hại ngô; bệnh lở cổ rễ, dòi đục lá, rệp trên cây cà rốt để có các biện pháp chỉ đạo, phòng trừ kịp thời.
2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn bà con nông dân phòng trừ các đối tượng sâu, bệnh hại ở những nơi có mật độ sâu, tỷ lệ bệnh cao bằng các loại thuốc đặc hiệu.
Cán bộ Trạm Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật số 3 điều tra sâu, bệnh hại cây rau màu vụ Đông tại phường Đa Mai, tỉnh Bắc Ninh
Một số biện pháp kỹ thuật phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng vụ Đông như sau:
Trên cây khoai tây:
- Bệnh héo xanh: Trên cây khoai tây do vi khuẩn P. solanacearum gây nên. Bệnh lan truyền trên đồng ruộng bằng nhiều con đường khác nhau, trong đó con đường lan truyền phổ biến nhất là qua nước tưới, nước mưa, qua củ giống nhiễm bệnh và cỏ dại là ký chủ phụ. Đối với những ruộng bị nhiễm bệnh héo xanh cần nhổ bỏ cây bị bệnh, rắc vôi bột vào vị trí cây bị bệnh vừa nhổ, thu dọn tàn dư, hạn chế tưới nước, bón phân để hạn chế sự lây lan của bệnh.
- Bệnh mốc sương: do nấm Phytophthora infestans gây ra, bệnh gây hại trên lá, thân và củ. Bệnh gây hại nặng ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần loại bỏ toàn bộ các cây đã bị nhiễm bệnh từ trước, vệ sinh vườn trồng, vệ sinh đất trồng trước khi bắt đầu vụ mùa mới. Lên luống cao, có rãnh thoát nước tốt để tránh đọng nước trên đồng ruộng. Áp dụng phương pháp tưới rãnh, tưới gốc. Hạn chế tưới phun lên lá, đặc biệt là vào buổi chiều tối, vì sẽ tạo điều kiện ẩm ướt cho nấm phát triển qua đêm.
Trên cây ngô:
- Sâu đục thân: gây hại giai đoạn ngô mới trồng đục vào thân gây chết cây, khuyết mật độ. Sâu thường gây hại nặng vào thời điểm ngô xoắn nõn, phun râu đục vào bắp ảnh hưởng đến chất lượng bắp. Để phòng trừ tốt sâu đục thân hại ngô cần dùng các thuốc như: Virtako, VoliamTango, DuponTMPrevathon... phun giai đoạn ngô phun râu, thâm râu sẽ có hiệu quả cao với đối tượng này.
- Bệnh gỉ sắt, đốm lá: Bệnh gây hại làm lá bị đốm vàng, gây hại các lá phía dưới làm lá bị khô, cây còi cọc, kém phát triển. Bệnh gỉ sắt ngô: Bệnh gây hại làm cây ngô sinh trưởng kém, giảm khả năng quang hợp (do lá bị vàng, nổi u sần). Cần kiểm tra, phun trừ ngay khi bệnh chớm xuất hiện, khi bệnh dừng cần tăng cường chăm bón cho cây. (Lưu ý giống nhiễm như HN88). Dùng các thuốc như: Nativo, Amistatop, Anvil.
Trên cây rau họ thập tự:
Chủ động kiểm tra thăm đồng để phát hiện các đối tượng sinh vật hại như: sâu tơ, sâu xanh, bọ nhảy... trên rau họ thập tự (bắp cải, su hào, súp lơ, các loại cải,…). Sử dụng các loại thuốc được dùng cho rau như: Incipio 100 DC, Oshin, Clever, Radiant…. thời gian cách ly 7-14 ngày. Ngoài ra, bà con cần thường xuyên thăm đồng phát hiện sớm các đối tượng như: bệnh giả sương mai, bệnh héo xanh vi khuẩn, bệnh phấn trắng, sâu đục quả gây hại các cây họ cà, dưa chuột, bầu bí ... Để phát hiện sớm và chủ động các biện pháp phòng trừ.
Lưu ý: Trên rau ăn lá cần khuyến cáo sử dụng thuốc có nguồn gốc sinh học, tuyệt đối tuân thủ theo nguyên tắc 4 đúng và đảm bảo thời gian cách ly.
3. Tăng cường kiểm tra các đại lý kinh doanh, buôn bán thuốc BVTV trên địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh, buôn bán thuốc BVTV kém chất lượng, thuốc ngoài danh mục và thông báo rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân được biết; chuẩn bị đầy đủ nguồn vật tư nông nghiệp đảm bảo chất lượng phục vụ sản xuất.
4. Hướng dẫn nông dân thực hiện việc thu gom tàn dư cây trồng bị bệnh nhằm hạn chế nguồn bệnh lây lan cho vụ sau; tiến hành thu gom bao gói thuốc BVTV, phân bón sau sử dụng đảm bảo đúng quy định.
Trên đây là một số biện pháp kỹ thuật phòng trừ sâu, bệnh hại cây rau màu vụ Đông 2025. Bà con nông dân cần tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến thời tiết; tích cực thăm đồng và thực hiện chăm sóc, phòng trừ sâu, bệnh theo đúng hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
