TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH Dự thảo Quyết định ban hành Quy chế quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH VĂN BẢN

1. Cơ sở chính trị, pháp lý

1.1. Cơ sở chính trị

- Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, xác định “Khẩn trương sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật đáp ứng yêu cầu thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính, gắn với phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” và việc cơ cấu lại không gian phát triển mới ở từng địa bàn”.

- Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về việc sáp nhập tỉnh Bắc Giang (cũ) và tỉnh Bắc Ninh (cũ) thành tỉnh Bắc Ninh (mới).

- Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh năm 2025.

1.2. Cơ sở pháp lý

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy mới làm cho các căn cứ pháp lý thay đổi.       Do vậy, Dự thảo được xây dựng dựa trên các căn cứ pháp lý đã được cập nhật, bổ sung đầy đủ và sắp xếp lại theo đúng trật tự pháp lý, bao gồm các luật, nghị định và thông tư mới nhất, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp và các quy định hiện hành. Cục thể là:

- Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15;

- Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15; Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 87/2025/QH15;

- Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14;

- Các Nghị định của Chính phủ: số 105/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 Quy định về điều kiện hoạt động của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường; số 73/2017/NĐ-CP ngày 14/6/2017 về Thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng thông tin, dữ liệu tài nguyên và môi trường; số 154/2018/NĐ-CP ngày 09/11/2018 Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định về điều kiện đầu tư, kinh doanh trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ và một số quy định về kiểm tra chuyên ngành; số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; Nghị định số 05/2025/NĐ-CP ngày  sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường; số 45/2022/NĐ-CP ngày 07/7/2022 Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường;

- Các Thông tư của Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường: số 10/2021/TT-BTNMT ngày 30/6/2021 quy định kỹ thuật quan trắc môi trường và quản lý thông tin, dữ liệu quan trắc chất lượng môi trường; số 02/2022/TT-BTNMT ngày 10/01/2022 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường;

2. Cơ sở thực tiễn

a) Sau 3 năm ban hành, Quyết định số 51/2022/QĐ-UBND ngày 30/10/2022 của UBND tỉnh Bắc Giang quy định về Quy chế quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục trên địa bàn tỉnh đã triển khai và đạt nhiều kết quả tích cực.

b) Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, kể từ ngày 01/7/2025, cả nước thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh, cấp xã), không còn cấp huyện và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện (trong đó có Phòng Nông nghiệp và Môi trường). Sự thay đổi lớn về cơ cấu tổ chức hành chính này làm cho các quy định về trách nhiệm của UBND cấp huyện và Phòng Nông nghiệp và Môi trường trong Quy chế cũ không còn phù hợp, cần được điều chỉnh để đảm bảo tính khả thi trong triển khai và bao trùm phạm vi toàn tỉnh Bắc Ninh mới.

c) Hiện nay trên địa bàn tỉnh có tổng số 83 hệ thống quan trắc môi trường nước thải, khí thải tự động, liên tục do doanh nghiệp lắp đặt và truyền số liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường, kết nối trên phần mềm EnviSoft truyền số liệu về Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh đã triển khai đầu tư, lắp đặt một số trạm quan trắc tự động môi trường xung quanh: 01 trạm quốc gia quan trắc môi trường không khí tự động, liên tục theo nguồn kinh phí từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường; 38 trạm của tỉnh (23 trạm không khí xung quanh, 14 trạm nước mặt và 01 xe quan trắc không khí lưu động) và 03 trạm không khí xung quanh do phường Bắc Giang quản lý.

Thời gian qua, hoạt động quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động của các cơ sở chưa đảm bảo theo quy định; nhiều đơn vị chưa thực hiện trách nhiệm theo quy định, trong quá trình vận hành hệ thống thường xuyên gặp sự cố: một số thời điểm kết quả vượt quy chuẩn/mất kết nối/lỗi thiết bị; việc truyền nhận số liệu chưa ổn định, chưa đảm bảo độ tin cậy của số liệu; một số đơn vị lắp đặt xong không vận hành thường xuyên, không đúng quy trình kỹ thuật, không thực hiện kiểm định, hiệu chuẩn theo quy định. Chưa có cơ chế cụ thể phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan (Ban quản lý các KCN tỉnh, Sở Công thương, Công an tỉnh, UBND các xã, phường…) trong công tác đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá, giám sát đối với hoạt động của các cơ sở hoặc việc chia sẻ thông tin dữ liệu quan trắc tự động; việc quản lý hoạt động của các hệ thống quan trắc môi trường tự động do nhà nước đầu tư và của các doanh nghiệp chưa thực sự rõ ràng.

Mặt khác, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao quản lý hệ thống tiếp nhận, giám sát dữ liệu quan trắc môi trường tự động trên địa bàn tỉnh, tuy nhiên máy chủ quản lý hệ thống được đặt tại Sở Khoa học và Công nghệ, cho nên việc phối hợp vận hành, quản lý dung lượng máy chủ, tạo tài khoản kết nối cho các cơ sở gặp khó khăn.

Thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, tinh gọn bộ máy, cơ cấu tổ chức của các cơ quan, đơn vị, địa phương đã thay đổi, tác động trực tiếp đến việc xác định đối tượng, nội dung phối hợp để đảm bảo việc phối hợp đạt hiệu quả trên thực tế thực hiện

Từ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn nêu trên cho thấy: việc UBND tỉnh ban hành Quyết định Ban hành Quy chế quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và thay thế Quyết định số 51/2022/QĐ-UBND là hết sức cần thiết, nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ và phù hợp với tình hình thực tiễn.

II. MỤC ĐÍCH BAN HÀNH, QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG DỰ THẢO QUYẾT ĐỊNH

1. Mục đích ban hành văn bản

Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục đảm bảo đúng trình tự, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật quy định và tăng cường sự phối hợp chặt chẽ, phân công rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh trong việc quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục.

2. Quan điểm xây dựng dự thảo văn bản

- Đảm bảo không phát sinh các thủ tục hành chính mới và không ảnh hưởng  đến hoạt động bình thường của các tổ chức, cá nhân liên quan đến quan trắc môi trường tự động, liên tục, phù hợp với các chính sách pháp luật của cấp trên và tình hình thực tế của địa phương.

- Bám sát các nội dung quy định tại Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT ngày 30/6/2021 của Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và các văn bản pháp lý hiện hành; tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân hoặc Chủ nguồn thải thuộc đối tượng phải lắp đặt hệ thống, thiết bị quan trắc môi trường tự động, liên tục theo quy định dễ nắm bắt, thực hiện duy trì quản lý, vận hành và truyền dữ liệu quan trắc tự động, liên tục ổn định, chính xác.

III. QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG DỰ THẢO QUYẾT ĐỊNH

Dự thảo Quyết định đã được Văn phòng UBND tỉnh thẩm tra ngày…/9/2055. Trên cơ sở ý kiến thẩm tra của Văn phòng UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp thu, hoàn chỉnh hồ sơ dự thảo Quyết định.

IV. BỐ CỤC VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA DỰ THẢO QUYẾT ĐỊNH

1. Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng

1.1. Phạm vi điều chỉnh

Quy chế này quy định một số nội dung về quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; trách nhiệm và mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, cá nhân có liên quan.

 1.2. Đối tượng áp dụng

Các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan; các tổ chức, cá nhân quản lý, vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục; các tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng phải lắp đặt và vận hành hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục theo quy định pháp luật.

2. Bố cục

Dự thảo Quyết định được soạn thảo dưới hình thức Quyết định ban hành Quy chế; Quyết định bố cục gồm 03 Điều và Quy chế bố cục gồm 03 Chương với 10 Điều.

Nội dung cơ bản của dự thảo Quy chế quản lý, vận hành hệ thống quan trắc  môi trường tự động, liên tục trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh:

- Chương I. Quy định chung, gồm 3 Điều (từ Điều 1 đến Điều 3) quy định về phạm vi, đối tượng, giải thích từ ngữ và nguyên tắc thực hiện

- Chương II. Quy định cụ thể gồm 02 Điều (từ Điều 4 đến Điều 8) quy định về các nội dung quản lý, vận hành và kiểm tra, giám sát, trahs nhiệm quản lý, vận hành.

- Chương III. Tổ chức thực hiện gồm 02 Điều (từ Điều 9 đến Điều 10) quy định về trách nhiệm tổ chức thực hiện và điều khoản thi hành.

V. DỰ KIẾN NGUỒN LỰC, ĐIỀU KIỆN BẢO ĐẢM CHO VIỆC THI HÀNH VĂN BẢN VÀ THỜI GIAN TRÌNH THÔNG QUA/BAN HÀNH

1. Dự kiến nguồn lực, điều kiện bảo đảm cho việc thi hành văn bản

Nội dung dự thảo Quyết định có sự kế thừa các quy định có tính ổn định, đã được thực tế kiểm nghiệm, đồng thời, khắc phục một số hạn chế; bổ sung, điều chỉnh một số nội dung để bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Bảo vệ môi trường, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan có liên quan và những thay đổi trong tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, ngành, địa phương hiện nay. Những quy định trong dự thảo Quyết định về cơ bản không làm phát sinh thêm các yêu cầu phải đáp ứng nguồn lực về tài chính và nhân lực, mà chỉ cần sử dụng nguồn lực, bộ máy tổ chức hiện có để triển khai thực hiện Quyết định sau khi có hiệu lực thi hành.

2. Về dự kiến thời gian trình ban hành: Phiên họp UBND tỉnh thường kỳ tháng 10/2025.