Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thông tin dự báo tình hình sâu bệnh, chuột hại và các đối tượng sinh vật gây hại chính trên một số cây trồng vụ Đông 2025; đồng thời khuyến nghị các biện pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ sản xuất, giảm thiểu thiệt hại cho nông dân và địa phương.
* Diễn biến thời tiết và kế hoạch sản xuất vụ Đông 2025
Theo dự báo khí tượng thủy văn, từ tháng 10–11/2025 hoạt động bão/áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm; không khí lạnh xuất hiện sớm và tăng dần cường độ, rét đậm rét hại có thể ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm trong giai đoạn 12/2025–02/2026. Nhiệt độ tháng 10/2025 xấp xỉ trung bình nhiều năm; từ tháng 11/2025 có xu hướng thấp hơn khoảng 0,5–1,0°C. Lượng mưa tháng 10/2025 cao hơn 10–30%, các tháng tiếp theo ở mức xấp xỉ đến nhỉnh hơn, kèm khả năng xuất hiện dông, lốc, sét, mưa đá gây bất lợi cho sản xuất.
Toàn tỉnh đặt mục tiêu gieo trồng 27.800 ha vụ Đông 2025, gồm: ngô 4.900 ha; lạc 880 ha; khoai lang 1.800 ha; khoai tây 5.300 ha; rau các loại 14.000 ha (trong đó 9.500 ha rau an toàn, rau chế biến); cây trồng khác 920 ha.
* Dự báo sinh vật gây hại theo nhóm cây trồng
Ngô: nguy cơ gia tăng sâu xám hại giai đoạn cây con; sâu cắn lá, sâu đục thân/đục bắp hại mạnh từ 5–6 lá đến trỗ cờ–thu hoạch; sâu keo mùa thu có thể gây giảm năng suất nếu không phát hiện, phòng trừ sớm; rệp hại giai đoạn trỗ–thâm râu; bệnh khô vằn, gỉ sắt, héo khô; bệnh lùn sọc đen có xu hướng gia tăng tại chân ruộng lúa vụ Mùa đã nhiễm; chuột hại xuyên suốt vụ.
Lạc: sâu xám, bệnh lở cổ rễ hại giai đoạn cây con; héo xanh hại nặng từ củ non; đốm đen, đốm nâu từ thời kỳ phân cành; sâu khoang, sâu cuốn lá từ có lá thật đến tắt hoa.
Cây họ cà (khoai tây, cà chua, ớt): lở cổ rễ; mốc sương có thể gây hại nặng (12/2025 đến 2/2026); héo xanh/héo vàng khi ẩm–nhiệt cao; nhện trắng/đỏ gia tăng khi hanh khô; bọ trĩ, bọ phấn; bệnh ghẻ củ khoai tây, bệnh virus (xoăn, khảm), thán thư giai đoạn cho quả.
Cây họ bầu bí: bọ trĩ, bọ phấn từ cây con; sâu xanh hại thân lá–quả non; bệnh khảm virus (bọ phấn truyền), lở cổ rễ, thối đốt, sương mai/giả sương mai về cuối vụ.
Rau họ thập tự: sâu tơ, sâu xanh bướm trắng, bọ nhảy, rệp; bệnh lở cổ rễ, sương mai, đốm vòng, thối hạch, thối nhũn; nguy cơ tăng mạnh từ cuối 11 và các tháng 1–2 năm sau.
Cà rốt: sâu xám giai đoạn cây con; rệp muội khi ấm, hanh khô; sâu khoang; tuyến trùng tại ruộng trồng chuyên canh; lở cổ rễ chân ruộng thoát nước kém; thối hạch, thối nhũn khi nhiệt độ 25–30°C.
Hành, tỏi: lở cổ rễ; thối củ (lươn hành) do nguồn bệnh tồn dư; sương mai, đốm vòng giai đoạn phát triển củ–thu hoạch; sâu xanh da láng có tính kháng thuốc cao.
Mạ Chiêm Xuân: ốc bươu vàng, sâu đục thân 2 chấm, bọ trĩ, rầy, đốm nâu, khô đầu lá, chuột; bệnh đạo ôn có thể phát sinh rải rác, nặng cục bộ trên một số giống chất lượng.
Cây ăn quả:
– Cây có múi: sâu vẽ bùa, rệp, rầy chổng cánh, nhện; bệnh loét, ghẻ sẹo… hại theo đợt lộc, nặng khi khô hạn.
– Vải: nhện lông nhung, sâu đục gân lá, sâu róm, bọ xít…; bệnh sùi cành, sương mai, thán thư, nguy cơ cao tại vườn rậm rạp, ẩm.
Chuột hại: xu hướng gia tăng ngay từ đầu vụ trên nhiều cây trồng, nặng trên ngô và rau màu.
Khuyến cáo và biện pháp kỹ thuật trọng tâm
Các địa phương, hợp tác xã và hộ sản xuất cần bám sát khung thời vụ, theo dõi sát diễn biến thời tiết để chủ động làm đất, chăm sóc, bón phân cân đối (tăng cường vôi, lân, kali), tiêu thoát nước kịp thời khi mưa lớn, thực hiện chống rét cho mạ trà Xuân sớm. Chủ động kế hoạch diệt chuột đồng loạt, thường xuyên ngay sau thu hoạch lúa Mùa để bảo vệ cây vụ Đông và mạ Chiêm Xuân.
Khuyến khích mở rộng sản xuất an toàn theo VietGAP/GlobalGAP, hữu cơ; áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); ưu tiên phân bón hữu cơ, thuốc BVTV sinh học nhằm bảo đảm an toàn nông sản, giảm chi phí và hạn chế ô nhiễm môi trường. Thực hiện xử lý hạt giống/đất trước gieo trồng; lựa chọn giống chủ lực, chất lượng, loại bỏ giống thoái hóa; với diện tích bỏ trống sau vụ Mùa, cần cày ải sớm để cắt nguồn lưu tồn sâu bệnh cho vụ sau.
Hệ thống khuyến nông, bảo vệ thực vật địa phương cần tăng cường điều tra, dự tính–dự báo, thông tin kịp thời; tham mưu phun trừ đúng ngưỡng, đúng thời điểm theo khuyến cáo kỹ thuật, đặc biệt đối với sâu keo mùa thu trên ngô, mốc sương họ cà, sương mai bầu bí, sâu tơ rau thập tự và đối tượng chuột hại.
Xem chi tiết tại đây
