Những năm gần đây, hiệu quả kinh tế từ trồng rừng không chỉ mang lại nguồn thu nhập chính, tạo công ăn việc làm ổn định, giúp xóa đói, giảm nghèo cho bà con các dân tộc miền núi, mà còn thúc đẩy sản xuất lâm nghiệp phát triển mang tính bền vững.
Khu rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững của ông Tô Văn Tám ở thôn Cai Vàng, xã Đông Phú
Nếu như trước đây để phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, chính quyền địa phương phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền tới người dân và đồng bào dân tộc thiểu số về hiệu quả của việc trồng rừng. Hiện nay, hiệu quả từ trồng rừng mang lại đã tạo nên phong trào trồng rừng ở các xã, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã lan tỏa rộng khắp. Trồng rừng đã trở thành nghề chính và thực sự trở thành cây trồng giúp người dân vươn lên thoát nghèo và làm giàu. Ghi nhận tại một số địa phương:
Theo anh Đặng Bá Ngọc ở thôn Mương Làng, xã Nghĩa Phương cho biết: Gia đình anh có hơn 4 ha rừng trồng. Bình quân mỗi năm cho thu nhập hơn 100 triệu đồng tiền lãi, đây cũng là nguồn thu nhập chính của gia đình. Năm 2023 sau khi được tham gia lớp tập huấn và trực tiếp được cán bộ Kiểm lâm địa bàn hướng dẫn về kỹ thuật trồng, chăm sóc rừng theo hướng bền vững. Ngoài ra còn được hỗ trợ kinh phí để thuê tư vấn xây dựng phương án quản lý rừng bền vững, lập hồ sơ đánh giá và cấp chứng chỉ. Từ đó đến nay, gia đình luôn thực hiện theo đúng quy trình chăm sóc, bảo đảm các tiêu chí mà cơ quan chuyên môn đề ra. Chính vì vậy, toàn bộ diện tích rừng nhà anh Ngọc đã được cấp Chứng chỉ rừng FSC. Cùng với gia đình anh Ngọc ở thôn Mương Làng có 35 hộ dân trồng rừng theo hướng bền vững với gần 40 ha, chiếm hơn 80% diện tích rừng trồng trong thôn. Sau hơn 2 năm triển khai các công việc liên quan, tuân thủ các tiêu chí khắt khe, toàn bộ diện tích rừng ở trong thôn đều được cấp chứng chỉ và duy trì. Ban đầu, khi mới triển khai các nội dung công việc đều mới tiếp cận cho nên khi thu thập các tài liệu của hộ gia đình như quyền sử dụng đất, đối tượng rừng, nhận thức của người dân, địa hình gặp khó khăn. Nhưng nhờ sự kiên trì của các bên liên quan, các khó khăn được tháo gỡ, người dân rất phấn khởi.
Rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững của ông Đặng Bá Ngọc ở thôn Mương Làng, xã Nghĩa Phương
Cũng như thôn Mương Làng, xã Nghĩa Phương người dân ở thôn Cai Vàng, xã Đông Phú đã nhận thấy rõ việc phát triển rừng bền vững góp phần nâng cao chất lượng gỗ rừng trồng, đáp ứng các yêu cầu khi xuất khẩu sản phẩm sang một số thị trường cao cấp, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm cũng như thu nhập cho chủ rừng. Cũng như giúp người dân có ý thức tốt hơn về bảo vệ môi trường, thể hiện tính cộng đồng cao trong sản xuất lâm nghiệp. Các chủ rừng có chứng chỉ rừng FSC được doanh nghiệp cam kết bao tiêu sản phẩm ổn định, lâu dài. Bà Nguyễn Thị Ngân, trưởng thôn Cai vàng cho biết: Rừng được cấp chứng chỉ không chỉ mang lại nhiều lợi ích về môi trường, bảo vệ tài nguyên đất, nguồn nước, mà gỗ và các sản phẩm chế biến từ gỗ sẽ xuất khẩu thuận lợi, trong đó nhiều thị trường chỉ nhập khẩu gỗ từ rừng có Chứng chỉ FSC. Khi rừng được cấp Chứng chỉ FSC, nhận thức của người dân đối với sản xuất lâm nghiệp nâng lên rõ rệt ngay từ khi sản xuất cây giống, trồng, chăm sóc theo tiêu chuẩn, quy trình bền vững, nâng cao chất lượng rừng. Nhóm hộ được cấp chứng chỉ rừng sẽ cơ bản không bán gỗ tròn mà tập trung chế biến, nguyên liệu cho nhà máy chế biến gỗ xuất khẩu để tăng giá trị.
Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Đông Phú cho biết: Chứng chỉ FSC được cấp bởi Hội đồng Quản lý rừng (FSC) nhằm khuyến khích các hoạt động khai thác đi đôi với phát triển bền vững tài nguyên rừng. Đây là chứng nhận được dùng cho các nhà quản lý rừng hay nhà sản xuất các sản phẩm từ rừng bảo đảm được tiêu chí về phát triển bền vững, cân bằng các giá trị bảo vệ môi trường với lợi ích xã hội của các bên liên quan. Chính vì vậy, những năm qua UBND xã Đông Phú luôn tuyên truyền đến các chủ rừng tuân thủ các nguyên tắc như: Phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không sử dụng các loại chất hóa học và phân bón bị cấm, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất từ việc trồng, chăm sóc, đến thu hoạch. Không được vứt các loại rác thải ra rừng, không đốt thực bì sau thu hoạch, phải thực hiện chế độ nhân công và điều lệ an toàn lao động theo quy định...
Làm việc với ông Nguyễn Văn Duy, Phó Hạt trưởng Hạt kiểm lâm liên xã Lục Nam cho biết: Hiện nay, trên địa bàn Hạt kiểm lâm liên xã Lục Nam quản lý các nhóm hộ được cấp chứng chỉ rừng không chỉ thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh liên doanh, liên kết với các chủ rừng hình thành chuỗi liên kết nhằm thúc đẩy hình thành nhóm hộ; hỗ trợ kinh phí cho chủ rừng trong quá trình lập phương án quản lý rừng bền vững, lập hồ sơ đánh giá, kinh phí duy trì đánh giá sau khi được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Tạo điều kiện, khuyến khích các hộ gia đình liên kết tập trung tích tụ đất lâm nghiệp để sản xuất hàng hóa gỗ tập trung hình thành liên kết theo chuỗi giá trị. Đến nay, Hạt kiểm lâm liên xã Lục Nam đã có hơn 2 nghìn hộ đăng ký tham gia và có khoảng 8 nghìn ha rừng được cấp chứng chỉ FSC ở các xã Nghĩa Phương, Đông Phú, Trường Sơn và Lục Sơn.
Theo Chiến lược phát triển lâm nghiệp trên địa bàn các xã do Hạt kiểm lâm liên xã Lục Nam quản lý nói riêng và tỉnh Bắc Ninh nói chung về phát triển kinh tế lâm nghiệp nhanh và bền vững. Phấn đấu giai đoạn 2020 – 2030, năng suất rừng trồng đến năm 2025 đạt 22 m3/ha/năm, đến năm 2030 đạt 25 m3/ha/năm. Diện tích rừng có chứng chỉ quản lý rừng bền vững đến năm 2025 đạt trên 10.000 ha, đến năm 2030 đạt trên 17.000 ha. Tuy nhiên, lỹ kế đến nay đã có hơn 21.000 ha rừng được cấp chứng chỉ bền vững, vượt 26% mục tiêu Đề án đến năm 2030. Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả Chiến lược phát triển lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, phát triển kinh tế lâm nghiệp nhanh và bền vững; Chi cục Kiểm lâm tiếp tục tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh hỗ trợ kinh phí cho các chủ rừng trong quá trình lập phương án quản lý rừng bền vững, thúc đẩy liên kết, mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững. Thu hút đầu tư nhà máy chế biến gỗ, nhất là nhà máy chế biến sâu; đầu tư mọi nguồn lực cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững. Triển khai đồng bộ hệ thống cơ chế, chính sách của trung ương, của tỉnh, huy động tối đa các nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách các cấp và của các tổ chức, cá nhân, đơn vị, chủ rừng cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.
Phạm Văn Thuyên
