Năm nay, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và thời tiết diễn biến bất thường trong giai đoạn ra hoa, đậu quả, sản lượng vải thiều tại nhiều vùng sản xuất giảm so với những năm 2025
Trong bối cảnh thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt, đặc biệt thị trường Trung Quốc các quy định về kiểm dịch thực vật, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và an toàn thực phẩm thay đổi liên tục, do đó việc đẩy mạnh chế biến sâu, nhất là sản xuất vải thiều sấy khô gắn với thực hiện các quy định mới của Nghị định 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đang được xem là hướng đi phù hợp nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giảm áp lực xuất khẩu quả tươi và mở rộng thị trường tiêu thụ bền vững.
Những ngày này, các vùng sản xuất vải thiều trên địa bàn Bắc Ninh đang bước vào thời điểm thu hoạch chính vụ. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chuyên môn, năm nay sản lượng vải giảm do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, nền nhiệt thay đổi thất thường , hiện tượng quả vải bị rám do nắng gắt đã xuát hiện rải rác trên các đồi vải thời kỳ thu hoạch, làm ảnh hưởng chất lượng xuất khảu trái vải tươi sang các thị trường, trong đó có thị trường Trung Quốc.
Trong điều kiện sản lượng giảm, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiêu thụ thuận lợi mà còn phải nâng cao giá trị sản phẩm, giảm áp lực đối với xuất khẩu quả tươi. Thực tế cho thấy, các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là thị trường Trung Quốc, hiện đang tăng cường kiểm soát rất chặt chẽ đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sinh vật gây hại và các điều kiện về an toàn thực phẩm đối với nông sản nhập khẩu.. Vì vậy, việc đẩy mạnh chế biến sâu bằng phương pháp sấy khô, cấp đông, bóc vỏ chế biến và bảo quản lạnh đang được xem là giải pháp phù hợp nhằm kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực tiêu thụ trong thời gian ngắn và hạn chế rủi ro trong xuất khẩu tươi.
Công ty CP Vifoco đang sơ chế quả vải tươi trước khi đưa vào chế biến sâu
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã có một số doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở chế biến đầu tư dây chuyền sấy khô, cấp đông, chế biến sâu đối với quả vải thiều tươi. Các sản phẩm chế biến từ vải thiều ngày càng đa dạng, từng bước đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu. Trong đó, sản phẩm vải thiều sấy khô đang được đánh giá là một trong những mặt hàng có nhiều tiềm năng, được thị trường Trung Quốc tiếp nhận ổn định trong nhiều năm qua.
Đại diện Hợp tác xã đã thực hiện xuất khẩu vải sang thị trường Trung Quốc lâu năm, mỗi năm HTX xuất khẩu từ1.000- 2000 tấn vải tươi , và 3000 tấn vải khô sang thị trường Trung Quốc. Bà Tạ Thị Thủy Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Bằng Thủy cho biết, năm nay do sản lượng vải giảm, lượng tiêu thụ vải tươi xuất khẩu sang thị trường của HTX ước đạt bằng 50% năm 2026 và đồng nghĩa với việc xuất khảu vải khô cũng sẽ giảm sản lượng chỉ đạt khoảng 30%
Theo cơ quan chuyên môn cho biết, vải thiều sấy khô có nhiều lợi thế như thời gian bảo quản dài, thuận lợi trong vận chuyển và tiêu thụ quanh năm; đồng thời giảm nguy cơ liên quan đến sinh vật gây hại kiểm dịch do sản phẩm đã qua xử lý nhiệt. Đây cũng là hướng đi góp phần giảm áp lực về kiểm soát dịch hại và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với sản phẩm quả tươi xuất khẩu.
Nhiều năm qua, sản phẩm vải thiều sấy khô của Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế tại thị trường Trung Quốc với sản lượng xuất khẩu hằng năm tương đối ổn định. Bên cạnh thị trường truyền thống là Trung Quốc, các sản phẩm chế biến từ vải thiều cũng đang từng bước mở rộng sang một số thị trường khác, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và hạn chế tình trạng phụ thuộc quá lớn vào tiêu thụ quả tươi.
Theo đó, thời gian tới, tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư công nghệ sấy, cấp đông, bảo quản và chế biến hiện đại; tăng cường liên kết sản xuất - tiêu thụ; hỗ trợ phát triển các sản phẩm chế biến sâu phục vụ xuất khẩu. Đồng thời, tiếp tục rà soát, quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc điện tử nhằm nâng cao tính minh bạch trong chuỗi sản xuất.
Đăng ký Nghị định 280 là điều kiện bắt buộc đối với các nông sản chế biến xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc
Đặc biệt, từ ngày 1/6/2026, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) chính thức áp dụng Nghị định 280 về đăng ký và quản lý doanh nghiệp sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc. Theo quy định này, các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, bảo quản thực phẩm xuất khẩu phải đăng ký trên hệ thống của GACC; đồng thời đáp ứng đầy đủ yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát an toàn thực phẩm, ghi nhãn hàng hóa và lưu trữ hồ sơ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
Đối với sản phẩm vải thiều sấy khô, mặc dù thuận lợi hơn về kiểm dịch thực vật và kiểm soát sinh vật gây hại so với quả tươi, song các cơ sở chế biến vẫn phải thực hiện nghiêm các quy định của Nghị định 280 để bảo đảm đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch vào thị trường Trung Quốc.
Ngành nông nghiệp tỉnh cũng đang tiếp tục phối hợp với các địa phương hướng dẫn các Doanh nghiệp , HTX xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Quốc thực hiện việc đăng ký theo Nghị định 280 của GACC nhằm quản lý chặt chẽ nguonf gốc nông sản xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc, qua đó truy xuất nhanh khi có vấn đề về chất lượng, an toàn thực phâm, điều này nhằm chuyên nghiệp hóa thương mại nông sản và giảm rủi ro khi hàng hóa bị trả về.
Có thể thấy, trong bối cảnh sản lượng vải thiều giảm do tác động của biến đổi khí hậu và yêu cầu của thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe, việc phát triển chế biến sâu bằng phương pháp sấy khô gắn với thực hiện nghiêm các quy định mới của Hải quan Trung Quốc GACC là bước đi đúng đắn. Đây không chỉ là giải pháp giảm áp lực cho xuất khẩu quả tươi mà còn góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và từng bước xây dựng thương hiệu vải thiều của Bắc Ninh phát triển theo hướng an toàn, bền vững.
Nguyễn Thị Tú- Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật
