Bắc Ninh là tỉnh có diện tích nông nghiệp lớn, hàng năm gieo trồng trên 200.000 ha cây trồng các loại, diện tích cây ăn quả lâu năm trên 50.000 ha, trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay, các loại sâu bệnh phát sinh gây hại ngày càng nhiều và khó kiểm soát. Hàng năm, lượng thuốc BVTV sử dụng rất lớn, kéo theo hàng nghìn tấn bao bì, vỏ chai bị thải ra môi trường. Khối lượng bao gói chiếm khoảng 10-15% và lượng tồn dư chiếm khoảng 1-5% tổng lượng thuốc sử dụng.
Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là vật tư không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp giúp nông dân phòng trừ sâu bệnh hại, nâng cao năng suất cây trồng. Tuy nhiên, sau sử dụng bao bì, vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật lại là một trong những loại rác thải nguy hại gây ô nhiễm đất, nguồn nước và có nguy cơ gây ra nhiều căn bệnh hiểm nghèo cho cộng đồng.
Để hạn chế tác hại của bao bì vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật tới cảnh quan và môi trường nông thôn. Hàng năm, Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật đã phối hợp với các địa phương tổ chức các cuộc tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và hiệu quả; sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc 4 đúng và thu gom bao bì vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng trên địa bàn (từ đầu năm 2026 đến nay, chi cục Trồng trọt và BVTV đã phối hợp với các xã, phường tổ chức 376 lớp tập huấn cho 29.440 lượt nông dân).
Hình ảnh thu gom bao gói thuốc BVTV sau sử dụng góp phần bảo vệ môi trường
Qua công tác tuyên truyền, hướng dẫn và thu gom, xử lý bao bì vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật đã qua sử dụng tại các địa phương đã phát huy hiệu quả, tạo sự chuyển biến về nhận thức của người dân trong việc sử dụng thuốc và bảo vệ môi trường.
Tuy nhiên, hiện nay việc thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng ở các xã, phường vẫn còn một số khó khăn, tồn tại. Một số xã vùng cao chưa thực sự quan tâm đến việc rà soát, đánh giá thực trạng sử dụng thuốc BVTV; ý thức thu gom bao bì thuốc BVTV sau sử dụng của một bộ phận người dân chưa cao, vẫn còn tình trạng vứt bừa bãi bao bì vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật trên bờ ruộng, kênh mương không được thu gom, xử lý theo đúng quy định.
Để bảo vệ môi trường nông thôn, việc thu gom cần tuân thủ chặt chẽ theo hướng dẫn của ngành nông nghiệp như:
Đối với người sử dụng thuốc BVTV sau khi pha chế, phun, rải thuốc phải thu gom bao gói sau sử dụng để vào bể chứa, phân loại bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng với rác thải sinh hoạt và rác vệ sinh đồng ruộng nhằm thuận tiện cho công tác thu gom, phân loại xử lý. Không sử dụng bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng vào các mục đích khác, không tự ý đốt hoặc đem chôn bao gói thuốc BVTV sau sử dụng. Vỏ chai, túi bao bì thuốc BVTVsau sử dụng phải được thu gom lại và bỏ vào các bể chứa đúng theo quy định (thu gom vào bể chứa được xây trên bờ ruộng, đường nội đồng).
- Tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn cho nông dân trong việc sử dụng thuốc BVTV an toàn và hiệu quả, chủ động phối hợp với cơ quan chuyên môn của UBND các xã, phường tăng cường việc giám sát việc sử dụng thuốc BVTV trên địa bàn tỉnh, đặc biệt các thời kỳ cao điểm phòng trừ dịch hại trên các loại cây trồng.
- Hàng năm, tiến hành tổ chức tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật mới trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật, lồng ghép với Thông tư số 12/2025/TT-BTNMT ngày 19/6/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về hướng dẫn thu gom, vận chuyển, xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng.
- Đẩy mạnh xã hội hóa nguồn kinh phí để xây bể chứa, đảm bảo kích cỡ, mật độ; tổ chức các lớp tập huấn, hội nghị tuyên truyền, hướng dẫn, vận động người dân thu gom, vận chuyển bao gói thuốc BVTV sau sử dụng đúng quy định.
- Tập trung kiểm tra việc chấp hành quy định, quy chuẩn thu gom tại những nơi sử dụng nhiều thuốc BVTV. Tăng cường biện pháp xử phạt đối với những người cố tình vứt bừa bãi vỏ bao gói thuốc BVTV sau sử dụng. Đồng thời, mở rộng diện tích sản xuất theo hướng an toàn VietGAP, GloballG.A.P., hữu cơ, áp dụng các biện pháp quản lý sức khoẻ cây trồng tổng hợp (IPHM) cho các loại cây trồng; ứng dụng thuốc sinh học trong phòng trừ dịch hại trên cây trồng, giảm chi phí đầu tư và bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng môi trường cuộc sống.
Nguyễn Thị Minh Nguyệt - Chi cục Trồng trọt và BVT
